داربوکا سازی مهاجر از کشورهای عربی جنوب خلیج فارس، عراق و ترکیه به ایران است که بیشتر در نواحی هم مرز با این کشورها می توان آن را مشاهده کرد .

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران، محمدرضا درویشی در کتاب دایره المعارف سازهای ایران درباره«داربوکا» می نویسد: این ساز در محدوده جغرافیای ایران و بیشتر در مناطقی از استان های خوزستان، هرمزگان، کردستان، آذربایجان غربی و تا حدی بوشهر رایج است و با نام هایی چون تمپو، تیمپو، دمبو و دربونگه شناخته می شود .داربوکا هم خانواده با تمبک و در گروه پوست صداهای یکطرفه اند که با هر دو دست نواخته می شوند. واژه تمپو ممکن است یک«نام آوا» و بر گرفته از دو صدای اصلی این ساز یعنی«تم» و «پو»(مانند تم و بک = تمبک) و یا همان تمپو به معنای سرعت و در کاربرد عملی آن، ضرب باشد.

داربوکاهای رایج در ایران سفالی و یا فلزی اند. نوع سفالی آن قدمت بیشتری دارد و محفظه صوتی یا تنه اصلی آن شکل نیم تخم مرغی دارد و فاقد گلویی مستقل است و دهانه انتهایی اش نیز شیپوری نیست. پوست را به دو صورت به دهانه آن می کشند؛ درروش اول که بیشتر مرسوم است پوست با سریش یا چوب، و در روش دوم با یک رشته طناب به صورت 7 و 8 (مانند نقاره )بر دهانه وصل می شود. صدای تمپوی سفالی به علت جنس آن بهتر و پخته تر است.

در برخی مناطق نیز که از داربوکای فلزی استفاده می شود به آنداربوکای استیل می گویند و این در حالی است که جنس بدنه آن الزاما استیل نیست و غالبا از آلومینیوم ساخته می شود. این نوع داربوکا محفظه طنینی نسبتا کم حجمی دارد و پوست از طریق یک طوقی گرد فلزی و تعدادی پیچ و مهره به دهانه متصل می شود. با این پیچ و مهره ها می توان صدای داربوکا را زیرتر یا بم تر، و حتی با صدای سایر سازها کوک کرد. داربوکای فلزی دارای گلویی کوتاهی است که به قسمت استوانه ای انتهایی ساز متصل می شود. داربوکا را غالبا نشسته می نوازند اما ممکن است بنا بر ضرورت، ایستاده و یا در حالت حرکت نیز نواخته شود. نوازنده، داربوکا را روی پا یا زیر بغل خود می گذارد و با کف هر دو دست آن را به صدا در می آورد.


در بنادر و جزایر هرمزگان داربوکا همراهی کننده عود، آواز و چند ساز کوبه ای دیگر است. در هرمزگان هم تمپوی سفالی و هم تمپوی فلزی متداول اند و رپرتوار گروه هایی که تمپو در آنها حضور دارد بیشتر موسیقی عربی و گاه نیز موسیقی بومی هرمزگان است.

 مهدی عاشوری(بردیا)

09303900305

BardiaAshooei@yahoo.com

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *